Rouw bij kinderen tot 12 jaar

Kinderen tot de leeftijd van ongeveer zes jaar zien de dood als iets tijdelijks. Ze kunnen het definitieve van de dood nog niet overzien. In deze leeftijdsfase is het belangrijk om te vertellen wat dood betekent. Dat het niet hetzelfde is als slapen of op reis gaan. Je kunt duidelijk maken dat het lichaam echt niet meer beter wordt en dat je als je dood bent niets meer kunt voelen, ook geen pijn. Maar ook dat ziek zijn lang niet altijd betekent dat je ook dood gaat. Vaak worden de rouwreacties van jonge kinderen niet door volwassenen begrepen. Gevoelens van plezier en verdriet kunnen elkaar snel afwisselen. Dit betekent niet dat zij niet geraakt zijn door het verlies.

Kinderen vanaf ongeveer zes jaar gaan meer begrijpen over de onomkeerbaarheid van de dood. Dit kan angst oproepen omdat ze nog moeilijk kunnen bevatten wat dat inhoudt. Ook schuldgevoelens kunnen optreden ("Als ik toen niet boos geworden was, dan......"). Doordat ze deze gevoelens niet altijd voor zichzelf of voor de omgeving willen erkennen, of niet weten hoe ze te uiten, kunnen gedragsproblemen ontstaan. Ook kunnen ze worden vertaald in slecht slapen, slecht eten of gezondheidsklachten.

Rouwreacties van kinderen komen soms pas enkele weken of maanden na de dood. Omdat kinderen voor hun verzorging afhankelijk zijn van hun omgeving is het belangrijk dat er in ieder geval veiligheid en continuïteit aanwezig is. Soms ook laten kinderen hun verdriet niet zien om niet voor "klein" aangezien te worden of om bijv. de ouders te beschermen. *) Kinderen weten vaak zelf goed wat hen helpt of juist niet. Ouderen kunnen kinderen helpen door te proberen de gevoelens van de kinderen onder woorden te brengen. Ook spel en creatieve uitingen kunnen kinderen helpen aan hun gevoelens ruimte te geven. Het is goed zich te realiseren dat kinderen, naast de rouwtaken waar ze voor komen te staan, ook een 'gewone' ontwikkeling doormaken.

*) Zie ook "Verlies binnen het gezin met opgroeiende kinderen"

Literatuur: "Kinderboeken" en "boeken over kinderen als nabestaanden"