Literatuur voor volwassenen

 

  • Dood en rouw algemeen
  • Vakliteratuur
  • Zelfdoding
  • Verlies van ouders
  • Verlies van partner
  • Verlies van een kind
  • Verlies van broer/zus
  • Gedichten
  • Voor ouders/begeleiders van kinderen
  • Voor ouders/begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking
  • Dood en rouw algemeen

    Adriaensen, Marie-Christine
    “Als ouderen rouwen” Oudere mensen helpen bij verlies
    Lannoo, Arnhem 2006
    Ouderen worden vaak met veelvuldige verliezen geconfronteerd. Overlijden van familieleden, een kind, de partner, vrienden en vriendinnen. Wat betekent dit voor hen? Welke reacties kunnen zich voordoen? Een boek voor iedereen die een oudere in rouw wil ondersteunen .

    Boswijk-Hummel, Riekje
    “Afscheid nemen”
    De Toorts, Haarlem 1998
    Dit boek geeft helder de emoties weer waarmee mensen te maken kunnen krijgen, niet alleen na een overlijden maar ook na ander verlies (gezondheid, echtscheiding enz.).

    Bot, Marrie
    “Een laatste groet”
    Marrie Bot i.s.m. Ef & Ef, Thorn 1998
    Een fotoboek over uitvaart- en rouwrituelen in multicultureel Nederland. In elk hoofdstuk wordt ook korte informatie over de bevolkingsgroep gegeven.

    Horst, Dr. W. ter
    "Over troosten en verdriet"
    Kok, Kampen 1995
    Een van de gedachten in dit boek is dat leed niet aanvaard behoeft te worden. De auteur reikt een aantal mogelijkheden aan voor mensen die in het doolhof van leed troost zoeken of troost willen bieden.

    Keirse, Manu
    "Helpen bij verlies en verdriet"
    Lannoo, Tielt 1995
    Een gids voor het gezin en de hulpverlener. Het boek biedt bruikbare informatie en inzichten voor rouwenden en voor hun omgeving. Veel aspecten van het rouwproces worden behandeld door herkenbare voorbeelden uit het dagelijks leven.

    Kienhorst, Ineke, Paul Boelen, Catja Huiskes
    "Rouw"*
    LSR / NIZW / UU, Utrecht 2002
    Een boek voor mensen die nog niet zo lang geleden iemand door de dood verloren hebben en voor mensen in hun omgeving. Het geeft veel informatie over rouw en er wordt beschreven welke gevoelens en reacties kunnen voorkomen.

    Landelijke Stichting Rouwbegeleiding
    “Gids na een overlijden” *
    LSR, Utrecht, wordt 2 x per jaar herzien
    Handleiding voor nabestaanden voor zakelijke beslissingen en voor de verwerking van het verlies.
    Deel I geeft een overzicht van de te regelen zaken, voornamelijk op het administratieve en financiële vlak; deel II gaat over de beleving en de verwerking van het verlies in de maanden of jaren na het overlijden. Een overzicht van boeken over rouw, nuttige adressen etc. is toegevoegd.

    Mes, Rieke
    “Heradem dit leven” Een afscheid vormgeven
    Kok, Kampen 2004
    Steeds vaker spreken familieleden of vrienden tijdens een afscheidssamenzijn en geven zij vorm aan een viering. In dit boek zijn ter ondersteuning teksten, gebeden en handreikingen opgenomen.

    O'Connor, Nancy
    "Loslaten met liefde"
    Servire Uitgevers bv, Utrecht 1994
    Een boek dat steun en begeleiding wil bieden. Beschreven wordt hoe loslaten in een rijpingsproces kan resulteren.

    Pessireron, Sylvia
    “Rouwen in zeven ‘Nederlandse’ culturen”
    Seram Press, Utrecht 1999
    Afscheidsrituelen nemen in elke cultuur een belangrijke plaats in. Dit boek beschrijft rituelen en ceremoniën rondom de dood uit de meest voorkomende culturen in onze samenleving.

    Polspoel, A.R.M.
    "Wenen om het verloren ik" Over verlies en rouwen
    Kok, Kampen 2003
    Dit boek geeft inzicht in de emotionele beleving van verdriet en rouw bij een verlies dat zo ingrijpend is dat er een stuk ‘zin’ uit het bestaan wegvalt. De auteur pleit voor een rouwproces waarin men tot een heropbouw van het ineengestorte leven kan komen.

    Zeylmans, Renée
    “Rouwverwerking en rouwbegeleiding”
    Christofoor, Zeist 2006
    De auteur richt zich tot mensen die een rouwproces doormaken en tot begeleiders van rouwenden. Renée Zeylmans schrijft vanuit haar eigen ervaringen en die van haar cliënten en cursisten, waarbij de zingeving een centraal thema is.

    Vakliteratuur

    Boswijk-Hummel, Riekje
    “Troost” vragen, geven en ontvangen
    De Toorts, Haarlem 2001
    Aan de hand van dialogen maakt de auteur duidelijk hóe je iemand kunt troosten en wat je moet doen om je te láten troosten. Een boek voor hulpverleners en ieder ander die in zijn/haar leven te maken krijgt met pijn en verdriet en daar op een zorgvuldige wijze mee om wil gaan.

    Bout, Jan van den en Evert van der Veen (red.)
    "Helpen bij rouw"
    De Tijdstroom/LSR, Utrecht 1997
    Dit boek bevat vele herkenbare praktijkvoorbeelden van verlies en rouwbegeleiding. O.a. artikelen over rouwbegeleiding op scholen, aidsweduwnaren, rouwbegeleiding bij mensen met een verstandelijke handicap enz. Professionele en vrijwillige rouwbegeleiders kunnen in dit boek handreikingen vinden in het omgaan met verschillende soorten verlies.

    Bout, Prof. dr. J. van den, drs. P.A. Boelen, dr. J. de Keijser
    "Behandelingsstrategieën bij gecompliceerde rouw en verliesverwerking"
    Bohn Stafleu Van Loghum, Houten 1998
    Verlies behoort bij het leven. Hulpverleners weten echter dat rouw bij veel aanmeldingsklachten en stoornissen op de achtergrond aanwezig is. In dit boek wordt aandacht besteed aan het klinische beeld van gecompliceerde rouw en aan de behandeling. Ook wordt ingegaan op rouw bij jeugdigen, ouderen en rouw van hulpverleners.

    Bout, Prof. dr. J. van den, drs. P.A. Boelen, drs. J. Enklaar, drs. P.J. Kievit, mw. drs. M. Klaassen, drs. E.A. van der Veen (red.)
    “Sterven, uitvaart en rouw”
    Elsevier gezondheidszorg, Maarssen 1999
    Te bestellen: (0314) 353 858
    Een handboek waarin de drie onderwerpen terminale zorg, uitvaartverzorging en rouwbegeleiding uitvoerig aan de orde komen.

    Buijssen, Huub
    “Verstoorde rouw bij ouderen”
    Intro, Baarn 2000
    Ongeveer een kwart van de ouderen heeft problemen met het verwerken van verlies. Deze problemen kunnen leiden tot ernstige psychische of psychiatrische klachten. Dit boek is bestemd voor hulpverleners die op enigerlei wijze contacten hebben met ouderen.

    Delo, Marjo
    “Organisatie en voorbereiding rouwgroepen” *
    LSR, Utrecht 2006
    Een handleiding voor zowel vrijwillige rouwbegeleiders als beroepskrachten en andere geïnteresseerden over het opzetten van rouwgroepen.

    Eland Jeanette, Carlijn de Roos & Rolf Kleber
    “Kind en trauma”. Een opvangprogramma
    Swets en Zeitlinger, Lisse 2000
    “Komen ze hier ooit overheen?” “Wat kan ik doen om te helpen?” Vragen bij de confrontatie met kinderen die getroffen zijn door een ramp, een ongeluk, geweld of een plotseling verlies. Dit boek is een verslag van een onderzoek naar psychische gevolgen van een trauma bij kinderen. Het onderzoek heeft geleid tot een individueel opvangprotocol. Ouderbegeleiding, groepsopvang en opvang op school krijgen echter ook uitgebreid aandacht.

    Fiddelaers-Jaspers, Riet
    "Doodnormaal?" Omgaan met verdriet en rouw in het voortgezet onderwijs
    Schoolpers/Educatieve Partners Nederland, Houten 1996
    Dit boek biedt handreikingen aan scholen en leerkrachten die te maken krijgen met jongeren in verdriet en rouw.

    Fiddelaers-Jaspers, Riet
    "Afscheid voor altijd" Omgaan met verdriet en rouw in het primair onderwijs
    Schoolpers/Educatieve Partners Nederland, Houten 1996
    Het boek biedt scholen en leerkrachten een kader bij de vragen die zij hebben in het omgaan met rouw van leerlingen in de ontwikkelingsfases gedurende de basisschooljaren. Het geeft m.n. handreikingen voor het maken van een draaiboek.

    Fiddelaers-Jaspers, Riet, Ine Spee, Dorinde Roos
    “Veelkleurig verdriet”
    KPC Groep, Den Bosch 2000
    Voor leerkrachten is het een noodzaak inzicht te hebben in de tradities en rituelen in de culturen van de kinderen die hun school bezoeken. Dit boek geeft kennis over de gebruiken van diverse religies/culturen en is bedoeld voor volwassenen die op professionele wijze te maken hebben met kinderen, m.n. in het primair onderwijs.

    Fiddelaers-Jaspers, Riet
    “Rouw op je dak”
    KPC Groep, Den Bosch 2003
    Handleiding voor het opzetten en begeleiden van rouwgroepen op school.

    Fiddelaers-Jaspers, Riet & Hennie van Schooten
    'Ik mis je zo'
    Damon, Budel 2005
    Een praktisch werkboek met een begeleidersboek om mensen met een verstandelijke beperking te ondersteunen bij de verwerking van het verlies van een dierbare door de dood. Het begeleidersboek bevat duidelijke informatie over het voorbereiden en betrekken bij het afscheid en over het rouwproces. In het werkboek is veel ruimte voor pictogrammen, foto's en dergelijke. Een foto- en pictogrammenset in bewaardoos is te bestellen.

    Fraterman, Emilie en Trudy van Gils
    "Rouwgroepen. Een handleiding voor begeleiders" *
    LSR / NIZW, Utrecht 2002
    Dit boek gaat in op het inhoudelijk begeleiden van rouwgroepen. Het bevat o.a. ook een draaiboek en geeft aanwijzingen voor thema's.

    Gils, Trudy van
    “Verlies & Rouw”
    Nelissen, Baarn 1998
    In dit boek wordt ingegaan op verschillende vormen van verlies, de betekenis van rouw, rouwgedrag en afscheid nemen. Het is vooral bedoeld voor hulpverleners en voor HBO studenten in het sociaal agogisch onderwijs.

    Hart, Onno van der (red.)
    “Afscheidsrituelen” Achterblijven en verdergaan
    Swets & Zeitlinger bv, Lisse 2003, volledig herziene editie
    In therapie kan gebruik gemaakt worden van afscheidsrituelen om traumatische ervaringen uit het verleden te kunnen verwerken. In dit boek wordt ingegaan op de genezende werking van dergelijke rituelen.

    Kienhorst, Ineke, Paul Boelen, Catja Huiskes
    “Rouw en rouwbegeleiding” *
    LSR, Utrecht 2005
    Behalve kennis over rouwprocessen geeft dit boek vooral bagage aan rouwbegeleiders om hun werk voor rouwenden goed te kunnen doen. Er wordt ingegaan op de start, het onderhouden en de beëindiging van het rouwbegeleidingscontact. Ook geloof en religie en de grenzen in het contact krijgen ruim aandacht.

    Martel, Sasja
    “Sterk als de dood” Sterven en rouw in Joods perspectief
    Eburon, Delft 2004
    Dit boek geeft een uitgebreid overzicht van de Joodse traditie met betrekking rond sterven en rouw. Het laat zien dat de traditie nog steeds actuele inzichten en antwoorden heeft te bieden met betrekking tot vragen rond euthanasie, stervensbegeleiding, verlies en rouw.

    Worden, J.W.
    ”Grief Counseling and Grief Therapy”
    A Handbook for the Mental Health Practioner
    USA Edition Springer Publishing Company 2002
    De auteur geeft inzicht in normale rouwprocessen maar gaat vooral uitvoerig in op de mogelijke oorzaken en oplossingen van verdriet in een meer gecompliceerd rouwproces.
    Te bestellen via www.bol.com

    Zelfdoding

    Fiddelaers-Jaspers, Riet, Ine Spee
    “Weer-zin in leven”
    Educatieve Partners Nederlands BV, Houten 2000
    Een handreiking voor scholen bij de begeleiding van een (mogelijke poging tot) zelfdoding van leerlingen, docenten en andere medewerkers, alsmede bij zelfdoding in de gezinssituatie. Vragen die o.a. aan de orde komen: Wat kun je als school doen? Hoe draag je bij aan preventie?

    Fiddelaers-Jaspers, Riet, Monique van ’t Erve
    “Weg van mij” Werkboek voor kinderen die te maken krijgen met zelfdoding
    Ten Have, Kampen 2006
    Het werkboek helpt kinderen om, ook praktisch, met het verlies bezig te zijn en het biedt volwassenen een handvat om er met ze over te praten.

    Groot, Marieke de, Jos de Keijser
    “Verlies door suïcide” Werkboek voor nabestaanden
    Ten Have, Kampen 2005
    Het boek bevat achtergrondinformatie, voorbeelden van lotgenoten en praktische oefeningen. Het geeft nabestaanden en hulpverleners inzicht in rouw na zelfdoding.

    Herder-Michielsen, Elly den
    “Ik heb geen toekomst, zei ze” Over suïcide en de gevolgen voor nabestaanden
    Jongbloed, Heerenveen 2006
    De auteur laat ouders, broers en zussen, vrienden en vriendinnen aan het woord. Ook schrijft zij over haar eigen ervaring met zelfdoding. Daarnaast wordt in het kort ingegaan op een aantal theorieën over suïcide.

    Kayser, Danny
    “Herinneringen in de toekomst”
    Elsevier/ De Tijdstroom, Maarssen 2000
    Een boek dat ingaat op de ingrijpende gevolgen van zelfdoding. Hoe kan de nabestaande het verlies, met alle overweldigende gevoelens, integreren in de realiteit en in de toekomst? Het boek is zowel bedoeld voor hulpverleners als voor nabestaanden.

    Kienhorst, Ineke
    “Rouw na zelfdoding van een kind” *
    LSR, Utrecht 2005
    De auteur gaat in op specifieke omstandigheden en reacties die zich kunnen openbaren bij ouders na de zelfdoding van hun kind. Er zijn ook fragmenten uit gesprekken en brieven opgenomen van ouders die hun kind door zelfdoding hebben verloren.

    Monsjou-Krijger, Ellen van (red.)
    "En hoe nu verder.......?"
    Ankh-Hermes BV, Deventer 1997
    Twaalf nabestaanden komen aan het woord over de verwerking van het verlies van een dierbare door zelfdoding. Ouders, echtgenoten, familieleden, vrienden, ieder benadert het verwerkingsproces vanuit zijn of haar eigen standpunt.

    Polet, Anne
    “Verder”
    Acco, Leuven/Leusden 2e herziene druk 2002
    Dit boek gaat over rouw na suïcide. Door een combinatie van eigen ervaringen en informatie van deskundigen is het zowel geschikt voor nabestaanden en hun omgeving, als voor hulpverleners, huisartsen en rouwbegeleiders.

    Zie ook bij "Voor ouders/begeleiders van kinderen"

    Verlies van ouders

    Ankersmid, Mieke
    “Verlaat verdriet” bij mensen die als kind een ouder verloren hebben
    Bureau voor Verandering & Verankering, Berg en Dal 2002
    Te bestellen door overmaking van € 22,50 op giro 110 71 44 t.n.v. M. Ankersmid te Berg en Dal.
    Het verlies van een ouder op jonge leeftijd is een zeer ingrijpende gebeurtenis die nog tientallen jaren haar sporen kan nalaten. Dit boek geeft niet alleen informatie over de problemen die dit op latere leeftijd op kan leveren, maar biedt ook perspectieven om hier alsnog aan te werken.

    Edelman, Hope
    "Zonder moeder" Een boek over dochters
    De Boekerij bv, Amsterdam 1996
    Een boek dat de langdurige effecten analyseert die het wegvallen van de moeder hebben op het leven van meisjes en vrouwen.

    Frankenhuyzen, Karin van
    “Jou langzaam loslaten”
    De Toorts, Haarlem 1993
    De auteur is 14 jaar als haar moeder overlijdt. Over de verwerking van de dood van haar moeder schrijft zij op 21-jarige leeftijd.

    Harris, Maxine
    "Een verlies voor altijd"
    Bert Bakker, Amsterdam 1996
    De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder. Aan de orde komen o.a. het aangaan van intieme relaties, de omgang met eigen kinderen, het zelfbeeld en wereldbeeld van mensen die als kind een ouder verloren.

    Levy, Alexander
    “Ik had je nog zoveel willen vragen…”
    Het Spectrum, Utrecht 2000
    Het lijkt de natuurlijke gang van zaken om onze ouders te verliezen als we zelf volwassen zijn. Toch is dit verlies op elke leeftijd ingrijpend. De auteur bespreekt veel vragen aan de hand van zijn eigen verhaal en de ervaringen van anderen.

    Muilekom, Bep van
    "Sub Rosa"
    Lannoo nv, Tielt 2001
    Een autobiografisch verhaal over de dood van een moeder. Er zijn contrasten tussen moeder en dochter, maar de dochter beschrijft ook hun onuitgesproken gedeelde angsten en haar zoektocht naar een eigentijds geloof.

    Nijon, Sonja, Yolant Vermeulen
    “Verloren maar niet verdwenen” Over de vroege dood van een ouder
    Archipel, Amsterdam – Antwerpen 2003
    Aan de hand van twaalf levensverhalen wordt getoond hoe het verlies van een ouder op jonge leeftijd in verschillende fasen van het leven en bij belangrijke gebeurtenissen steeds weer een nieuw licht kunnen werpen op de band met de verloren ouder.

    Verlies van partner

    Berkum, Jan van
    “Een volle kerk…….een leeg huis”
    J. M. van Berkum, Utrecht 2002
    Een weduwnaar vertelt over zijn gevoelens en ervaringen na het plotseling overlijden van zijn vrouw. Hij vertelt over zijn bestaanscrisis maar ook over de wijze waarop hij zich daaraan heeft ontworsteld.

    Gerstberger, Beatrix
    “Zonder afscheid” Verder leven na de dood van je partner
    Arena bv, Amsterdam 2005
    De auteur is 6 maanden zwanger als haar vriend in Kosovo wordt doodgeschoten. Zij en een aantal lotgenoten vertellen over hun persoonlijke ervaringen na het verlies van hun partner.

    Ginsburg, Geneviève
    "Hoe verder"
    Het Spectrum BV, Utrecht, 2e herziene druk 2002
    De auteur is relatietherapeute. Na het verlies van haar partner vond zij door de herkenning veel steun bij lotgenoten. Dit boek is gebaseerd op haar eigen ervaringen en die van honderden andere weduwen, die deelnamen aan de door haar georganiseerde zelfhulpgroepen.

    Harrems, Carolien
    “Schaduwweduwe” Passie en pijn van een minnares
    Ten Have, Kampen 2005
    Over de verborgen rouw na het verlies van de partner binnen een geheime relatie.

    Ingenriet, Fransje
    "Een breuk in de dag"
    De Toorts, Haarlem 1996
    Toen haar man plotseling overleed waren haar kinderen acht, zes en drie jaar. De schrijfster vertelt over een lange, lange weg, over zoeken en dwalen, verdwalen soms, maar ook over ontdekken hoe zij met haar kinderen zonder vader verder kan leven.

    Kaal, Herman
    "Eros is een verrader"
    Schorer, Amsterdam 1996
    Aids heeft de afgelopen vijftien jaar zijn sporen getrokken, vooral in de leefwereld van homoseksuele mannen. Verlies en rouw zijn een onderstroom geworden in alle lagen van hun bestaan. In dit boek behandelt de auteur algemene en homospecifieke aspecten van verliesverwerking.

    Sloots, Paul
    “Om jou mijn lief, om jou”
    Lannoo, Warnsveld 2001
    Na een kort ziekbed overlijdt de vrouw van de auteur. Hij blijft achter met de kinderen, waarvan de jongste dan 7 jaar is. In de periode van haar ziekbed en na haar overlijden beschrijft hij dag na dag zijn gedachten en gevoelens.

    Verlies van een kind

      Berg, Marinus van den
    "Je kind verliezen"
    Kok, Kampen 1997
    Ouders die een kind verliezen voelen zich vaak onbegrepen door de 'buitenwereld’ Dit boek probeert een gids te zijn tussen twee werelden, de binnen- en de buitenwereld. Tevens is een hoofdstuk over de verlieservaring bij broers en zussen en grootouders opgenomen.

    Bogaard, Karin van den
    “Geen wiegje, geen luiers” De rouw over het onzichtbare kind
    VU uitgeverij, Amsterdam 2003
    Dit boek bevat veel verhalen van ouders die voor de keuze stonden om een zwangerschap, na prenatale diagnostiek, al dan niet te laten afbreken.

    Bryan, Elizabeth
    "De tweeling - of drieling of meer"
    Swets & Zeitlinger, Lisse 1995
    De geboorte van een twee- of meerling is voor ouders een ingrijpende gebeurtenis. Alle aspecten van deze gebeurtenis worden behandeld. Ook de vraag wat het voor de ouders betekent wanneer een van de baby’s overlijdt. Hoe ervaart het overblijvende kind dit verlies, als baby en als volwassene.

    Cuisinier, Marianne en Hettie Jansen
    "Als je baby sterft"
    Unieboek van Reems, 2003
    Over de gevoelens en ervaringen van vrouwen die een miskraam of het overlijden van hun baby rond de geboorte hebben meegemaakt.

    Geerinck–Vercammen, Christine
    “Stille baby’s”
    Archipel, Amsterdam 2000
    Het verlies van een kind, ook wanneer het overlijdt vóór of tijdens de geboorte, tekent het leven voorgoed. Dit boek wil vooral hulp bieden bij het rouwproces, maar gaat ook in op theoretische en medische aspecten.

    Keirse, Manu
    “Verdriet op twee sporen; over rouw van ouders”
    Vereniging Ouders van een Overleden Kind, Bussum 1999
    Te bestellen: 0252 – 370 604.
    Een inleiding gehouden op de landelijke open dag van de vereniging.

    Klein–Vuyst, drs. L.C.
    “Rouwen om een kind”
    Groen, Heerenveen 1999
    Het boek is bedoeld voor ouders die een kind op jonge leeftijd (van ca. 4 maanden tot ca. 16 jaar) hebben verloren en voor de mensen om hen heen. Hoe gaat een gezin verder na zo’n ingrijpende gebeurtenis? Hoe voorkom je dat het grote verdriet de aandacht voor de andere kinderen verdringt? Deze en andere vragen komen in dit boek aan de orde.

    Lieve Engeltjes, Stichting
    "Geen blote voetjes in het gras"
    Gopher, Groningen 2000
    Het boek bevat verhalen van meer dan vijftig ouders die hun kindje verloren tijdens de zwangerschap, tijdens de bevalling of op jonge leeftijd van de baby. Er bestaat een contactgroep via www.lieve-engeltjes.nl.

    Monuta Uitvaartzorg en –verzekeringen
    “Als geboorte afscheid nemen wordt”
    Gratis verkrijgbaar, tel.: 0800-0230550
    Een brochure die ingaat op de zaken die aan bod komen na het overlijden van de baby rond de geboorte. Het gaat over praktische zaken, maar ook over de persoonlijke beslissingen van ouders hoe de uitvaart vorm te geven.

    Thomése, P.F.
    “Schaduwkind”
    Contact, Amsterdam 2003
    De auteur probeert woorden te geven aan zijn gevoelens na de dood van zijn dochtertje.

    Verlies van broer/zus

    Boendermaker, Conny
    “Het verhaal van Anna”
    Van Tricht, Twello 2000.Troef-reeks.
    Anna zit op de middelbare school en verliest door een ongeluk haar enige en oudere broer. Alles verandert door de dood van Bas. Anna voelt zich zo alleen.
    Een herkenbaar boek voor jongeren.

    Masini, Beatrice
    “Schaduwbroer”
    Lannoo nv, Tielt 1999
    Guido had een 5-jarig broertje, Marco. Hij komt af en toe bij verrassing op bezoek bij Guido. Niemand anders ziet of hoort het schaduwkind, maar toch is het er echt.

    Robberecht, Thierry en Philippe Goossens
    “Eva in het land van de verloren zusjes”
    Clavis, Amsterdam-Hasselt 2002
    Een prentenboek over het omgaan met de dood van een ouder zusje. Een verhaal over rouwen en afscheid nemen.

    Roskam, Karel en Caroline Barneveld-Roskam
    "Mijn dochter, mijn zusje"
    Kok Lyra, Kampen 1995
    Poging tot verwerking van een dodelijk ongeluk van een 24-jarige vrouw, verteld door haar vader en haar zus.

    Weggemans, Minke
    “Broederziel alleen?” De dood van een broer of zus een plaats geven
    Kok, Kampen 2005

    Gebaseerd op ervaringen van volwassenen die ooit in hun leven (veel reeds als kind) een broer of zus hebben verloren.

    Weggemans, Minke
    "Rouw in de zijlijn" Verhalen van zussen over verlies van een broer of zus
    Kok, Kampen 2008
    In dit boek beschrijven een groot aantal zussen hoe zij het verlies van hun broer of zus beleven. De zussen hebben hun verhaal ook geschreven om te helpen de aandacht te vestigen op een rouwproces waar nog veel te weinig over gesproken en geschreven wordt.

    Gedichten

    Berg, Marinus van den
    “Je naam klinkt in ons door” Klein monument voor een overleden kind
    Kok, Kampen 2001
    Een bundel die wellicht wat troost kan bieden na het verlies van een kind. Er zijn teksten van de auteur en illustraties van beeldende kunst in opgenomen.

    Caluwe, Jessie de
    “Alleen witte bloemen”
    Lannoo, Arnhem 2006
    Een boek en een cd met gedichten over afscheid, verlies en troost van Nederlandstalige en internationale dichters. De bundel is samengesteld en de cd wordt gelezen door Jessie de Caluwe.

    Emmerik, Yvonne van
    “Als vlinders spreken konden”
    Dabar-Luyten, Aalsmeer 1997
    In korte eenvoudige teksten wordt de rouw voor kinderen bespreekbaar gemaakt. Er wordt gezocht naar woorden verder dan de dood.

    Fiddelaers–Jaspers, Riet (samenstelling)
    “Als je woorden zoekt…”
    KPC Groep, Den Bosch 1996
    Een keur van tekstfragmenten, gedichten, enkele woorden, een paar zinnen die van toepassing kunnen zijn.

    Oosterhuis, Huub
    “Op dood en leven”
    Ten Have-Baarn, Kampen 2002
    In deze bundel is een dertigtal van de bekendste gedichten van Huub Oosterhuis, handelend over leven en dood, samengebracht.

    Stassijns, Koen, Ivo van Strijtem (samenstelling)
    "Het laatste anker"
    Terra-Lannoo, Warnsveld 2003
    300 Gedichten over dood en troost uit de hele wereldliteratuur.

    Voor ouders/begeleiders van kinderen

    Abbeele Vanden, Claire
    “Er zijn voor jou” Omgaan met jonge mensen die rouwen
    Lannoo, Warnsveld 2004
    De auteur gaat in op alle tegenstrijdige gevoelens die kinderen en jongeren kunnen hebben na het verlies van een dierbaar persoon. Ook heeft zij oog voor de machteloosheid waarmee ouders, onderwijskrachten en andere volwassenen zich geconfronteerd kunnen zien.

    Essen, Ineke van
    “Ik krijg tranen in mijn ogen als ik aan je denk”
    De Bonte Bever, Utrecht 1999
    De auteur interviewde dertig kinderen tussen zes en twaalf jaar over het overlijden van een van hun ouders. Het is een steunend boek voor kinderen met dezelfde ervaring en het geeft volwassenen een helder inzicht in het gevoelsleven van een kind dat deze ingrijpende gebeurtenis meemaakt.

    Fiddelaers–Jaspers, Riet
    “Jong verlies”
    Kok, Kampen 2005
    De auteur benadrukt dat we kinderen en jongeren juist bij de dood moeten betrekken en hun verdriet serieus moeten nemen. Een boek voor ouders en andere betrokkenen bij de opvang en begeleiding van kinderen in rouw.

    Fiddelaers-Jaspers, Riet
    "Mijn troostende ik" Kwetsbaarheid én kracht van rouwende jongeren
    Kok, Kampen 2004
    Wat betekent een groot verlies voor jongeren tussen de twaalf en twintig jaar? De schrijfster laat de jongeren zelf uitgebreid aan het woord om uit te leggen welke steun zij nodig hebben.
    Ouders, docenten en hulpverleners krijgen in dit boek achtergrondinformatie en handreikingen voor begeleiding.

    Fiddelaers-Jaspers, Riet
    “Afsch
    eid nemen”
    Ten Have, Kampen 2005
    Veel gestelde vragen over kinderen en afscheid.  

    Fiddelaers-Jaspers, Riet
    “Afscheid nemen” Als ik er niet meer ben
    Ten Have, Kampen 2005
    Kinderen voorbereiden op het overlijden van hun ouder.

    Fiddelaers-Jaspers, Riet, Marieke de Groot en Jos de Keijser
    “Afscheid nemen” Waarom doet iemand dat?
    Ten Have, Kampen 2006
    Kinderen en jongeren als nabestaanden van zelfdoding

    Keirse, Manu
    “Kinderen helpen bij verlies”
    Lannoo, Warnsveld 2002
    Een gids om ouders, leerkrachten, opvoeders, familieleden en hulpverleners te helpen om kinderen en jongeren te kunnen begeleiden in de confrontatie met verlies, zoals ernstige ziekte in de familie, echtscheiding, zelfdoding.

    Weijers, Annet & Petra Penning
    “Het leven duurt een leven lang”
    Nijmegen 2001, tel.: 024 – 355 55 49
    Een boek om kinderen en jongeren te helpen bij verlies. Naast de informatie die gegeven wordt over rouw bij kinderen en jongeren worden er vele werkvormen besproken die kinderen kunnen helpen hun gevoelens tot uiting te brengen.

    Wolzak, Ide
    “Kind in rouw”
    Vereniging Ouders van een Overleden Kind.
    Te bestellen: 0900-202 27 23
    Rouwen kinderen anders dan volwassenen? Een handreiking bij de begeleiding.

    Zie ook onder "vakliteratuur" en "verlies van ouders"

    Voor ouders/begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

    Bosch, Erik
    "Dood en sterven in het leven van mensen met een verstandelijke handicap"
    H. Nelissen, Baarn 1996
    Met praktische herkenbare voorbeelden wordt ingegaan op de beleving van mensen met een verstandelijke handicap die met dood en sterven te maken krijgen. Een kader voor begeleiders, ouders en anderen.

    Fiddelaers-Jaspers, Riet, Hennie van Schooten
    “Ik mis je zo”
    Damon, Budel 2005
    De map bevat een begeleidersboek om mensen met een verstandelijke beperking te ondersteunen bij de verwerking van het verlies van een dierbare door de dood en een werkboek met veel ruimte voor eigen invulling. Een foto en pictogrammenset kan apart besteld worden.

    Gehandicaptenzorg, Landelijk Kennisnetwerk
    “Kun je uit de hemel vallen?”
    Brochure voor begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking na het verlies van een dierbaar persoon. Te downloaden via: www.lkng.nl

    Weerklank, Ambulante Zorg

    “Doodboek”
    Amsterdam 2001, tel.: 020-667 86 78
    Een praktisch boek met foto’s en pictogrammen dat ondersteuning biedt om met mensen met een verstandelijke beperking te praten over dood en rouw.


    De met * aangegeven boeken zijn te bestellen bij de LSR. Alle overige boeken zijn verkrijgbaar via de boekhandel of te leen bij de plaatselijke bibliotheek, indien anders: zie aangegeven bestelwijze.